تکنیک رهایی ذهن یا تپینگ (EFT Tapping): ضربه‌های شفابخش

اگر تابه‌حال اسم تکنیک «رهایی ذهن»، «رهاسازی احساسات» یا «تپینگ» (Tapping) به گوش‌تان نخورده یا دوست دارید بیشتر با آن آشنا شوید، با ما همراه باشید.

تکنیک رهایی ذهن (Emotional Freedom Technique) یکی از اشکال طب مکمل یا جایگزین است و آن را برای درمان اختلالاتی مانند اضطراب، استرس پس از سانحه (PTSD) و برخی مشکلات دیگر به کار گرفته می‌گیرند. این تکنیک در سال ۱۹۹۵ توسط گَری کرِگ (Gary Craig) معرفی شد. او معتقد است که با ضربه زدن بر روی نقاط بخصوصی از بدن به نام نقاط مریدین (Meridian) می‌توانیم به متعادل کردن انرژی بدن و کاهش درد جسمانی و هیجانی کمک کنیم.

از آنجا که ضربه‌زدن با سرانگشت‌ها به این نقاط بدن، یکی از اجزای اصلی این تکنیک است، معمولاً تکنیک رهایی ذهن همراه با کلمه «تَپینگ» یا «ضربه‌درمانی» آورده می‌شود یا برای اشاره به آن فقط از واژه «تَپینگ» استفاده می‌شود.

یافته‌های علمی درباره این رویکرد معدود است اما در سال‌های اخیر، توجه بیشتری به آن شده است.

در این مقاله درباره نظریه و پژوهش‌هایی که تکنیک رهایی ذهن بر آن بنا شده صحبت می‌کنیم و روش تمرین آن را در خانه آموزش می‌دهیم.

تکنیک رهایی ذهن (EFT) چیست و برای چه افرادی مناسب است؟

تکنیک رهایی ذهن با نام «تَپینگ»، «رهایی احساسات» یا «رهاسازی هیجانی» نیز شناخته می‌شود. اولین بار گَری کرِگ در وبسایت خود درباره آن اطلاعاتی منتشر کرد. برای اجرای این تکنیک، باید روی نقاط مشخصی از بدن، اکثراً روی سر یا صورت، با ترتیب خاصی، با سرانگشت ضربه زده شود. در حین انجام این کار، فرد بر چالشی که می‌خواهد آن را حل کند تمرکز می‌کند.

بر اساس آنچه در وبسایت انجمن بین‌المللی تکنیک رهایی ذهن آمده، این تکنیک می‌تواند به افرادی که دچار مشکلات زیر هستند کمک کند:

  • اضطراب
  • افسردگی
  • درد مزمن
  • استرس
  • مشکلات مربوط به کاهش وزن
  • سایر مشکلات.

تکنیک رهایی ذهن (EFT) چگونه بر افراد تأثیر می‌گذارد؟

مانند طب سوزنی و فشاری، در این تکنیک نیز به گذرگاه‌های انرژی در بدن (مِریدیَن) که یکی از مفاهیم طب چینی است توجه می‌شود. اعتقاد بر این است که وقتی جریان انرژی دچار عدم تعادل یا انسداد می‌شود، سلامت فرد به خطر می‌افتد. با ضربه زدن با سرانگشت‌ روی نقاطی که در طب چینی مشخص شده، انرژی دوباره متعادل می‌شود و مشکلات جسمانی و هیجانی، از بین می‌رود.

کارکرد این تکنیک به توجه‌آگاهی (mindfulness) نیز شباهت دارد زیرا توجه فرد را بر بدن و تنفس خود متمرکز می‌کند. شاید به‌نوعی تمرکز فرد را از موضوعی که باعث اضطراب و استرس او شده، منحرف می‌کند.

تکنیک-رهایی-ذهن-تپینگ

تکنیک رهایی ذهن چگونه انجام می‌شود؟

اکثر افراد زمانی تکنیک رهایی ذهن را انجام می‌دهند که احساس اضطراب یا استرس دارند یا دچار مشکل خاصی شده‌اند که دوست دارند زودتر حل شود. با وجود این، حتی ممکن است پیش از وقوع رویدادی که احتمال می‌رود باعث استرس و اضطراب شود نیز مفید باشد.

برای اجرای تکنیک رهایی ذهن، این پنج مرحله ضروری است:

مرحله اول) مشکل را شناسایی کنید

در این مرحله، فرد درباره مشکلی که تمایل دارد حل شود فکر می‌کند. باید هر بار یک مشکل مشخص را انتخاب کنید.

مرحله دوم) شدت مشکل را بررسی کنید

باید شدت مشکل را بررسی کنید و بین ۱ و ۱۰ (۱۰ نشان‌دهنده شدیدترین حالت است)، عددی برایش مشخص کنید. این سیستم درجه‌بندی به فرد کمک می‌کند بتواند اثربخشی این تکنیک را در پایان درمان ارزیابی کند.

مرحله سوم) یک عبارت ساده و کوتاه طراحی کنید

پیش از شروع هر دور ضربه‌درمانی، فرد باید یک عبارت ساده و کوتاه برای خود مشخص کند و در حالی که روی بخش گوشتی قسمت بیرونی کف دست ضربه می‌زند (نقطه کاراته)، آن را تکرار کند. این عبارت کوتاه باید به مشکل اشاره کند و در عین حال، یادآور پذیرش خود باشد. برای مثال: «با وجود اینکه …. (اشاره به مشکل)، خودم را عمیقاً دوست دارم و کاملاً می‌پذیرم.»

نقطه-کاراته-تکنیک-تپینگ

مرحله چهارم) ترتیب را رعایت کنید

در این مرحله، فرد روی نقاط خاصی از بدن ضربه می‌زند و در همان حین، عبارتی را که انتخاب کرده با خود تکرار می‌کند. ترتیب نقاط خاص به این شکل است:

  • بالای سر، درست در مرکز بخش فوقانی سر
  • نقطه شروع رویش ابروها، درست بالا و کنار بینی
  • گوشه چشم‌ها، روی استخوانی که در گوشه خارجی چشم‌ها قرار دارد
  • زیر چشم‌ها، روی استخوانی که زیر چشم و تقریباً ۲٫۵ سانتی‌متر زیر مردمک قرار دارد
  • زیر بینی، نقطه‌ای که بین بینی و لب بالایی قرار دارد
  • روی چانه، نقطه‌ای میان زیر لب پایینی و انتهای چانه
  • نقطه شروع ترقوه، جایی که محل تلاقی جناغ سینه، ترقوه و اولین دنده است
  • زیر بازو، کنار بدن و حدود ۱۰ سانتی‌متر پایین‌تر از زیربغل.

نقاط-مریدین-تکنیک-تپینگ

برای ضربه زدن باید از دو یا چند سرانگشت استفاده کرد و روی هر نقطه حدوداً ۵ بار ضربه زد.

گرچه برخی نقطه‌ها در سمت دیگر بدن نیز وجود دارند، ضربه زدن به یک طرف کافی است. البته در صورتی که هر دو دست خالی باشد، افراد می‌توانند به هر دو طرف با سرانگشت ضربه بزنند.

مرحله پنجم) دوباره شدت مشکل را بررسی کنید

حالا دوباره به شدت مشکل از ۱ تا ۱۰ نمره دهید. در وضعیت ایده‌آل، از شدت مشکل کاسته خواهد شد. این تکنیک را تا زمانی تکرار کنید که شدت آن به صفر برسد.

آیا یافته‌های علمی اثربخشی تکنیک رهایی ذهن را تأیید می‌کند؟

یافته‌های علمی اخیر نشان داده که تکنیک رهایی ذهن می‌تواند برای برخی مشکلات مانند اضطراب و استرس پس از سانحه مؤثر باشد.

با وجود این، تعداد پژوهش‌های انجام‌شده همچنان زیاد نیست و نمونه‌های برخی از پژوهش‌ها نیز بسیار کوچک بوده است. پس هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز است تا اثربخشی این تکنیک به طور قطعی‌ تأیید شود.

در ادامه به برخی شواهدی که اثربخشی تکنیک رهایی ذهن را بر اضطراب، افسردگی و استرس پس از سانحه بررسی کرده نگاهی می‌اندازیم.

کاربرد تکنیک رهایی ذهن برای مقابله با اضطراب

صورت-یک-زن-مضطرب

اکثر پژوهش‌هایی که درباره به‌کارگیری تکنیک رهایی ذهن انجام شده، بر درمان اضطراب متمرکز بوده است.

پژوهشگری پس از بررسی ۱۴ پژوهش درباره تکنیک رهایی ذهن به نتیجه رسیده اضطراب افرادی که از این تکنیک استفاده کرده‌اند، کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته است. با وجود این، توصیه می‌کند که در پژوهش‌های آتی، این تکنیک با درمان‌های مرسومی مانند درمان شناختی‌رفتاری مقایسه شود.

در پژوهشی که همین توصیه را اجرایی کرده بود، تأثیر تکنیک رهایی ذهن و درمان شناختی‌رفتاری بر افراد مبتلا به اضطراب و افسردگی بررسی شد. نتایج بررسی ۱۰ شرکت‌کننده نشان داد که با هر دو نوع درمان، علائم افسردگی به شکل معناداری کم شده و میزان اضطراب نیز کمتر شده است.

در پژوهش جدیدتری، واکنش‌های جسمانی و علائم روانی افرادی که در کارگاه تکنیک رهایی ذهن شرکت کرده بودند بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که علاوه بر علائم اضطراب، افسردگی و استرس پس از سانحه، میزان درد و ولع برای خوردن نیز به طور قابل ملاحظه‌ای در شرکت‌کنندگان کم شده بود. شاخص‌های فیزیکی مانند ضربان قلب، فشار خون و سطح کورتیزول (هورمون استرس) نیز بهتر شده بود.

دانشجویان نیز در پژوهشی عنوان کردند که تکنیک رهایی ذهن آن‌ها را آرام‌تر کرده است.

کاربرد تکنیک رهایی ذهن برای مقابله با افسردگی

دختری-افسرده-سرش-را-بین-زانوهایش-گرفته

برخی پژوهش‌ها نیز تأثیر این تکنیک را بر افسردگی بررسی کرده‌اند.

پژوهشی با حضور ۳۰ دانشجو که دچار افسردگی متوسط تا شدید بودند، انجام شده است. میزان افسردگی افرادی که در ۴ جلسه گروهی درمان با تکنیک رهایی ذهن شرکت کرده بودند، نسبت به افرادی که درمانی دریافت نکرده بودند، کاهش یافته بود. این یافته‌ها حاکی از آن است که شاید بتوان تکنیک رهایی ذهن را به عنوان یک مداخله کوتاه، کم‌هزینه و مؤثر در درمان افسردگی به کار بست.

بررسی ۲۰ پژوهش در سال ۲۰۱۶ نیز نشان داده که این تکنیک در کاهش علائم افسردگی کاملاً مؤثر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تکنیک رهایی ذهن به اندازه درمان‌های مرسوم یا حتی بیشتر از آن‌ها، در درمان افسردگی موفق است.

کاربرد تکنیک رهایی ذهن برای مقابله با استرس پس از سانحه

سرباز-ارتش-ناراحت-روی-مبل-نشسته

برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد تکنیک رهایی ذهن برای پرسنل ارتش که دچار استرس پس از سانحه شده‌اند، می‌تواند مؤثر باشد.

در پژوهشی ۳۰ نفر از نیروهای قدیمی ارتش که در کنار درمان مرسوم، تکنیک رهایی ذهن را نیز یاد گرفته بودند، عنوان کردند تنش روان‌شناختی کمتری را تجربه می‌کنند و علائم آن‌ها کمتر از افرادی بود که در صف انتظار برای درمان بودند.

به‌علاوه، بعد از ۳ و ۶ جلسه، ۶۰ درصد و ۸۵٫۷ درصد از این افراد دیگر در دسته افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه قرار نمی‌گرفتند. ۶ ماه پس از درمان، حدود ۸۰ درصد دیگر به این اختلال مبتلا نبودند و به همین دلیل، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که تکنیک رهایی ذهن مزایای بلندمدت نیز دارد.

همچنین اکثر (۶۳ درصد) مربیان تکنیک رهایی ذهن نیز اعلام کرده‌اند که با این تکنیک می‌توانند در ۱۰ جلسه یا کمتر، حتی انواع پیچیده اختلال استرس پس از سانحه را نیز درمان کنند. تقریباً ۹۰ درصد عنوان کردند که کمتر از ۱۰ درصد از شرکت‌کنندگان در جلسات آموزشی، پیشرفت کمی داشته یا اصلاً بهبود نیافته بودند.

با وجود این، باید به خاطر داشت که این یافته‌ها گزارش شفاهی است و مربیان نیز معمولاً رویکردهای مختلف را با یکدیگر تلفیق می‌کنند.

خلاصه اینکه…

تکنیک رهایی ذهن (تَپینگ) یکی از انواع طب مکمل یا جایگزین است که برای درمان برخی مشکلات هیجانی و جسمانی به کار گرفته می‌شود. برخی شواهد پژوهشی نشان داده که این تکنیک می‌تواند برای درمان اضطراب، افسردگی و استرس پس از سانحه مؤثر باشد. برای نتیجه‌گیری قطعی به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

تکنیک رهایی ذهن می‌تواند باعث شود برخی افراد احساس بهتری داشته باشند اما باید در کنار آن، از افراد متخصصی که برای درمان مشکلات جسمانی یا هیجانی آموزش دیده‌اند کمک گرفت. حتماً پیش از آنکه این تکنیک را به کار ببندید، با پزشک خود مشورت کنید.

منبع: MedicalNewsToday , GaryCraigOfficalWebsite, EFTInternational

 

مخاطب گرامی!

در اپلیکیشن بهزی همیشه می‌توانید با پزشک و درمانگر خود مشاوره کنید و از توصیه‌های درمانی برای بهبود کامل‌تر استفاده کنید.

از داروخانه آنلاین بهتیام نیز می‌توانید مکمل‌ها و محصولات سلامت موردنظر خود را آنلاین تهیه کنید. در مسیر سلامتی و خودمراقبتی همراه شما هستیم.

هشدار :

این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و نباید جایگزینی برای تشخیص و درمان توسط پزشک قلمداد شود. هرگز عمل به توصیه‌های پزشک را به‌دلیل مغایرت با مطالبی که می‌خوانید، به تأخیر نیندازید یا نادیده نگیرید.

تیم به‌کست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست بعدی

در دوران بارداری، مصرف این مکمل‌ها را فراموش نکنید!

شنبه 25 دی 1400
شاید شما هم در حال حاضر باردار هستید و مثل بعضی مادران دیگر، درباره ضرورت مصرف مکمل‌ها و نحوه مصرف آن‌ها مطمئن نیستید. کاملاً حق دارید! در این مقاله سعی می‌کنیم با اطلاعات علمی و جدیدی که ارائه می‌کنیم، شما را با دنیای مکمل‌های ضروری دوران بارداری آشناتر کنیم. بسیاری […]
زنی-باردار-در-حال-خرید-مکمل
به‌کست